II. Wiedza naukowa i praktyka w zakresie ochrony bezpieczeństwa na drogach:

1. Dlaczego bezpieczeństwo na drodze jest systemem i należy je chronić a nie poprawiać?

Bezpieczeństwo ruchu drogowego to klasyczny układ naczyń połączonych, na który składają się: człowiek, pojazd, infrastruktura oraz nadzór i prawo.

Dlaczego "chronić", a nie tylko "poprawiać"? Słowo „poprawiać” sugeruje, że system jest z gruntu zły i łatamy go wybiórczo (np. stawiając kolejny znak albo wprowadzając kolejny przepis karny). „Ochrona bezpieczeństwa” oznacza zarządzanie ryzykiem i utrzymywanie nienaruszalności całego systemu. Chodzi o to, by błąd jednego elementu (np. człowieka) był amortyzowany przez inny (np. bezpieczną infrastrukturę lub systemy pojazdu), zapobiegając tragedii.

2. Czy stosowanie się do przepisów ruchu drogowego zawsze chroni przed wypadkiem?

Nie. Przepisy są fundamentem, ale nie przewidzą każdej sytuacji ekstremalnej. Rygorystyczna jazda „zgodnie z przepisami” nie uratuje nas, gdy ktoś inny je drastycznie złamie, warunki atmosferyczne nagle się zmienią (czarny lód) lub na drogę wtargnie zwierzę. Dlatego kluczowa jest zasada ograniczonego zaufania oraz defensywny styl jazdy – czasem trzeba wręcz wykonać manewr nietypowy, by uniknąć zderzenia wywołanego przez innego uczestnika ruchu.

3. Jak prawidłowo interpretować przepisy Prawo o ruchu drogowym i zasady bezpieczeństwa? 

• przepisy ruchu drogowego: to sztywne, skodyfikowane normy prawne (nakazy, zakazy, limity prędkości, pierwszeństwo). Są zero-jedynkowe (np. czerwone światło = stój).

• zasady bezpieczeństwa: to pojęcia szersze, często o charakterze ogólnym i elastycznym, wynikające z ogólnej przezorności, wiedzy i doświadczenia oraz zasad fizyki. Przepisy to narzędzie, a zasady bezpieczeństwa to filozofia ich stosowania,

• interpretacja musi być nie tylko literalna (patrz organy kontrolne), ale przede wszystkim systemowa i celowościowa. Przepisy nie mogą być czytane w oderwaniu od rzeczywistości. Należy je interpretować przez pryzmat nadrzędnego celu ustawy, jakim jest porządek i bezpieczeństwo ruchu. Ponadto, przepisy szczególne należy zawsze konfrontować z zasadami ogólnymi (np. zasadą szczególnej ostrożności i zasadą ograniczonego zaufania).

4. Czym jest według Ciebie naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, o których mowa w wielu przepisach prawa karnego?

Fot. Archiwum prywatne

I. Kompetencje zawodowe i doświadczenie:

- ukończone studia III stopnia - doktorat w dyscyplinie nauki o bezpieczeństwie;

- służba w Policji oraz praca menedżerska w administracji rządowej;  

- szeroka znajomość procedur policyjnych i postępowania karnego (wyjaśniającego);

- wiedza ekspercka o przepisach bezpieczeństwa i porządku publicznego w komunikacji;

- wieloletnia praktyka legislacyjna w administracji rządowej;

- wykładowca akademicki, m.in. w Wojskowej Akademii Technicznej;

- publikacje dot. ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego i szkolenia kierowców;

- uczestnik krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych;

- wykładowca na kursach dla instruktorów nauki jazdy i szkoleniach dla kierowców;

- recenzent "Przeglądu Policyjnego"; Akademia Policji w Szczytnie;

- laureat konkursu "As Bezpiecznej Jazdy" w 2003 roku.       

dr Jacek Giszczak